Potwierdzenie przeczuć

błędzie potwierdzenia czyli o tym, że znajdziesz co pragniesz znaleźć:

[Mark] Synder odkrył, że ludzie rzeczywiście często sprawdzają swoje przeczucia, szukając potwierdzających informacji. Jeśli zastanawiają się, czy ktoś jest ekstrawertykiem, to szukają przykładów ekstrawersji („Co byś zrobił, gdybyś chciał ożywić imprezę?”). Sprawdzając czyjąś introwersję, prawdopodobnie zapytają: „Co sprawia, że jest ci trudno otworzyć się przed ludźmi?”. W efekcie osoby, u których szuka się ekstrawersji, wydają się bardziej towarzyskie, a te, u których szuka się introwersji, wydają się nieśmiałe.

Kiedy badani dostaną ułożoną listę pytań, nawet doświadczeni psychoterapeuci, sprawdzając czyjąś ekstrawersję, częściej wybierają pytania wywołujące ekstrawersyjne odpowiedzi. Zakładając, że mają określone wcześniejsze przekonania, to samo jest prawdą, kiedy układają własne pytania. Silne przekonania potwierdzają same siebie.

W jednym z badań Snyder próbował sprawdzić, czy potrafi nakłonić badanych do sprawdzenia cech osobowości na drodze zaprzeczenia, mówiąc im, że „jest ważne i pouczające, aby stwierdzić pod jakimi względami osoba (…) może nie przypominać stereotypu”. W innym eksperymencie obiecał 25 dolarów osobie, która obmyśli zestaw pytań, które „mówią najwięcej (…) o przepytywanej osobie”. Jednak błąd potwierdzenia nadal występował: badani nie byli skłonni korzystać z „introwertycznych” pytań, kiedy sprawdzali ekstrawersję.

Eksperymenty Snydera pomagają nam zrozumieć, dlaczego zachowania pacjentów psychoterapeutów tak często wydają się pasować do teorii tychże terapeutów. Harold Penaud i Floryd Estess przeprowadzili wywiady, w których analizowali życiorysy stu zdrowych, dorosłych mężczyzn, którzy odnieśli sukces. Badacze byli zszokowani odkrywszy, że doświadczenia z dzieciństwa pełne były „traumatycznych zdarzeń”, napiętych relacji z różnymi ludźmi i rodzicielskich błędów – takie właśnie czynniki często wskazuje się, wyjaśniając problemy psychiatryczne. Jeśli ktoś jest w złym nastroju, tego rodzaju wspomnienia są zwielokrotniane. Tak więc kiedy terapeuci ze szkoły freudowskiej wyruszają na poszukiwania problemów wczesnego dzieciństwa, często stwierdzają, że ich intuicyjne przeczucia znajdują potwierdzenie.

Robert Browning dobrze to rozumiał, mówiąc :

Jaki jest twój umysł
Takie są twoje poszukiwania
Znajdziesz to
Czego pragniesz.

Dodaj komentarz